Toespraak Mw. Echter - Herdenking Japanse capitulatie

15 augustus 2020

We herdenken nu dat het 75 jaar geleden is dat de oorlog tegen Japan voorbij is.
Wij denken hier aan onze mensen, familie, vrienden en allen die hun leven lieten. 75 jaar geleden stonden we daar op een zandvlakte tussen de klapperbomen, in een kamp met de naam “Kampong Makassar”.

Het was 31 augustus 1945, verjaardag van onze Koningin Wilhelmina.
We moesten ons verzamelen op dat veld. De Japanse commandant sprong op een verhoging en begon een toespraak in het Japans. Een dame van het Kampbestuur ging naast hem staan en vertelde dat de oorlog voorbij was.

Ik weet niet waar de vlag vandaan kwam, maar daar wapperde de driekleur aan een bamboestok. En eindelijk klonk weer het Wilhelmus, daar onder de tropenzon. Met tranen in de ogen stonden de vrouwen te zingen denkend dat het eindelijk over was, niet wetende dat het nog erger kon.

We kregen te horen dat we voor onze veiligheid in het kamp moesten blijven. We kregen de status POW, Prisoners Of War. We moesten wachten tot de Engelse Legerleiding en het Internationale Rode Kruis het plan voor de evacuatie gereed had.
Er was geen Nederlands Bestuur.

De eerste behoefte was: voeding, medicijnen, zeep en er kwamen sigaretten. Daar kwamen de Rode Kruis pakketten tevoorschijn die de Jappen hadden opgeslagen gedurende al die oorlogsjaren.

Toen begon de evacuatie van de zieken en de zwakke vrouwen en kinderen naar ziekenhuizen in Batavia, de dichtstbijzijnde stad. De overige vrouwen mochten zelf bepalen waar ze heen wilden; naar familie misschien. De meesten wilden naar Bandung, want daar kwamen ze vandaan.

Er werd een konvooi samengesteld, onder bewaking en escorte van Brits-Indische militairen. De Sikhs namen de bewaking van het kamp over. Het eerste transport, over de Puncakpas, kwam veilig in Bandung aan.

Later werden de konvooien overvallen en beschoten. Vele vrouwen en kinderen, die de kampellende hadden overleefd, verloren daar alsnog hun leven. Het werd buiten de kampen een vreselijke, gevaarlijke tijd.

Er werden vrouwen en kinderen gekidnapped, ontvoerd en nooit meer teruggevonden. Lijken, verminkt, getjiengtjangd, in stukken gehakt, dreven op planken gespijkerd, in het Antjol Kanaal in de richting van de zee.

De oorlog tegen Japan is vergeten. Het staat niet vermeld in de Nederlandse geschiedenisboeken. Nederlands-Indië bestaat niet meer. Er wordt niets verteld in de Nederlandse geschiedenisboeken; een vergeten hoofdstuk.

Nederland wil hier het liefst over zwijgen, maar zo ontkennen ze ons bestaansrecht. De Nederlanders en hun nazaten uit het koloniaal verleden.

Elk jaar ziet U het beeld dat mijn dochter Nancy heeft gemaakt als een ode aan onze moeders. Vrouwen die nooit een medaille kregen en eigenlijk de helden waren in die oorlogsjaren. Zij hebben hun kinderen beschermd tegen al het kwaad, gevoed ten koste van zichzelf. Zij hebben ons opgevoed tot waardige mensen, ondanks de chaos in hun leven.

Na de oorlog en de zogenaamde Bersiap tijd pakten ze alles weer op, vol zorg voor hun kinderen en getraumatiseerde mannen, zonder aan zichzelf toe te komen.

We denken ook aan die vrouwen en meisjes, die zich “Gedwongen/ vrijwillig” lieten ronselen voor het werken in een bordeel zodat wij, de jongere meisjes, zusjes onze onschuld konden bewaren.
We kunnen en willen niet vergeten, wat deze helden voor ons deden.

Daarom herdenken wij op 15 augustus het einde van deze verschrikkelijke jaren.